Over schalen met bittergarnituur en het knippen van gaten in het hek van een trainingsveld
Door SIEMEN STAMSNIJDER, voor TobSport.nl
Gepost op: 01-04-2009.
De lastigste baan ter wereld: voetbaltrainer. Het opportunisme regeert in de voetballerij en de trainer golft mee op de waan van de dag. Van de ene op de andere dag kan hij zomaar zonder werk zitten. Toch is medelijden misplaatst, door de vette oprotpremies die worden uitgedeeld.
Daarbij komt dat er vaak een goede reden is voor het grote aantal ontslagen: het gros van de trainers heeft een minimale toegevoegde waarde. Ze maken spelers niet beter, maar maken enkel hier en daar een afspraak over het gedrag en de positie op het veld en laten ze het verder op instinct uitzoeken. Het doceren van het positiespel is heilig en het verbeteren van de beslissingen, die een speler zelf maakt, in het veld, is daarbij minder van belang.
Er is onvoldoende aandacht voor het verfijnen van de techniek om meer rendement te kunnen behalen. Spelers zouden op een bepaalde leeftijd uitgeleerd zijn. Het nemen van verantwoordelijkheid in het veld door de spelers wordt onvoldoende gestimuleerd. Coaches laten spelers liever om pilonnen draven als hoofdzaak, terwijl ze het stratego van het internationale topvoetbal vergeten.
Mentale begeleiding van de spelers tot het bereiken van topprestaties wordt gezien als een soort new-age gewauwel. Een ver-van-mijn-bed-show voor de meeste trainers.
Een grote naam alleen is geen garantie voor succes
Juist de mannen binnen het professionele trainersgilde, die het best in staat geacht mogen worden het voetbalinstinct in goede banen te leiden, staan dit seizoen hevig onder vuur. Bij Ajax krijgt Marco van Basten nogal eens het stempel van de totaal onervaren coach. Terwijl hij juist de man is die een klasbak als Suarez de laatste, finale tips zou kunnen geven. Over hoe te passeren, temporiseren of het 16-metergebied binnen te vallen. Zonder nadruk op ‘vallen’.
Bij FC Utrecht werd Willem van Hanegem ontslagen vanwege het vermeende ontbreken van managementkwaliteiten. Hij verdween met de staart tussen de benen door een gat in het hek van het trainingsveld. Dat gat was daar geknipt op verzoek van Willem door een terreinknecht. Direct achter het gat stond de bolide van Van Hanegem geparkeerd, zodat hij snel kon vertrekken en de pers kon ontlopen. Willem zag er niet goed uit als het gaat om zijn rol bij het buitenwerken van de gehele technische staf, behalve hemzelf. Het zat hem dan ook niet lekker en hij gooide vervolgens zijn kont in de krib en noemde zijn werkgever een “duikboot”.
Maar Willem was juist wel de man, die een zeer modaal elftal beter kon laten spelen en spelers boven zichzelf uit kon laten stijgen. Beide heren kunnen over de belangrijke details in het voetbal onderwijzen, omdat ze het inzicht zelf verworven hebben door het zelf mee te maken. Ze waren topspelers. Met de juiste mensen om zich heen, die hun zwakten camouflereren, kunnen ze een elftal beter maken. Dat vraagt om een gedegen organisatie van diverse managementtaken, met de juiste personen op de juiste plekken en een goede begeleiding en controle.
En juist op het vlak van de begeleiding van de hoofdtrainer valt er nog het nodige te verbeteren bij Utrecht en Ajax. Bij Ajax is wel verbetering zichtbaar. Marco van Basten lijkt recent te ontdooien naar zijn spelers toe. Hij zal het voortaan wel uit zijn hoofd laten ze in de pers te fileren na slechte prestaties. Wellicht leveren de volgende 32 miljoen die hij spendeert ook sneller rendement op. Bij Utrecht lijkt men de les echter nog niet geleerd te hebben. Na het ontslaan van een complete trainersstaf was er nu weer een welles-nietes-spelletje met Gert Kruys, die verwachtte assistent-trainer te kunnen worden.
Goede resultaten zijn geen garantie voor een welwillende spelersgroep
Huub Stevens bij PSV en Gertjan Verbeek bij Feyenoord beten zich stuk op een onwillige spelersselectie. Ze wilden veranderingen doorvoeren, maar knalden op een muur van negativiteit. Om hun baan te behouden moesten ze concessies doen aan zichzelf. En dan gaat het geheid een keer mis. Het handhaven van de trainer is onmogelijk en een assistent neemt het over. Zowel bij Utrecht, PSV als Feyenoord presteren de selecties niet noemenswaardig beter na het ontslag van de coach.
Conclusie: een trainer heeft nog maar weinig invloed op het presteren van zijn team. Dat is maar voor enkelen weggelegd. De topspelers van vandaag dragen I-Pod’s tijdens de wedstrijdbesprekingen en twitteren vanaf het trainingsveld. Ze denken alleen nog aan grote bergen geld en waar dat te halen is en clubliefde is hen vreemd. Niet de makkelijkste sporters om mee te werken dus. Gelukkig zijn er nog voorbeelden van trainers, die het wel lukt om een connectie te maken met de patatgeneratie 2.0.
Guus Hiddink liet al na korte tijd zien dat hij een topsportklimaat kan scheppen bij Chelsea. Maar ook hij kende zijn nederlagen in het verleden in de relatie met spelers. Denk maar eens aan Edgar Davids in het Nederlands Elftal. Leo Beenhakker komt terug uit Polen en zal vanaf moment 1 een kenmerkende en allesverzengende warmte uitstralen over alles wat maar met Feyenoord te maken heeft. Zij het niet meer als trainer. Die taak is volgend seizoen weggelegd voor Mario Been.
Been is een prettige no nonsense-guy en bovendien als voormalig topspeler al twee seizoenen succesvol als trainer met beperkt materiaal bij N.E.C. Feyenoord zal zich volgend(e) seizoen(en) ook moeten behelpen met minder materiaal (minder geld) en dus was de tijd bij N.E.C. een perfecte leerschool voor Been. Een andere bewezen klasbak is Louis Van Gaal. Hij speelt twee van de laatste drie seizoenen de sterren van de hemel met een traditionele subtopper uit Nederland. Van Gaal was zelf geen topspeler. Maar wel een onderwijzer, een man die het spel ziet (doordat hij zelf niet snel was) en een man die een topsportklimaat kan scheppen.
Hij volhardde in zijn visie, door niet op te stappen, vorig seizoen toen het slecht ging. En hij had een voorzitter die het vertrouwen bleef houden en hem liet zitten. Buitenlanders als Benitez, Wenger en Ferguson laten zien dat ze geloven in hun voetbalvisie. Ze volharden, ook in de moeilijke jaren en oogsten daardoor keer op keer. Maar ze krijgen daartoe ook de kans, door zich niet druk te hoeven maken over ontslag, na een zeperd. Een mooi voorbeeld van een rots in de branding in de Eredivisie is Ron Jans, die de tijd kreeg om Groningen neer te zetten en nu een prima team heeft staan.
Trainers bedienen zichzelf ook van verwerpelijk gedrag
Een coach als Wiljan Vloet (ex-Sparta, ex-Groningen, ex-Roda) staat meer bekend om zijn personificatie van een heuse brulaap, dan om zijn leidinggevende, invoelende en onderwijzende talenten. Een man als Foeke Booy krijgt een contract als TD bij Utrecht en zeikt alvast z’n huidige ex-club volledig af in de media. Een aap als Ronald Koeman zag een trein, die maar 1 keer in het leven voorbij zou komen naar Valencia en zit nu met de gebakken peren thuis. Bij al zijn clubs (Vitesse, Ajax, PSV) kocht hij veel overbetaalde mislukkelingen in, omdat hij zichzelf ziet als een ‘prijzencoach voor de korte termijn’.
Volledig bewust dat hij clubs achterlaat met problemen op de lange termijn met duurbetaalde tribuneklanten (Alleen al bij Ajax: Soetaers, Machlas, Anastasiou, Charisteas, Sonck etc.). Koeman lijkt me echter wel een vrij goede trainer. Misschien komt dat door het feit dat hij topspeler was, dat hij niet volledig onklaar gemaakt wordt door zijn korte-termijndenken. Echte prutsers zijn mannen als Andries Jonker, die makker Fonsie Groenendijk naar voren duwt als coach bij Willem II om hem te vervangen, als de prestaties even tegenzitten (Lees: Frank Demouge vergeet hoe hij moet scoren).
Eerder nam hij als assistent schaamteloos de plek van zijn buddy Dennis van der Zee over in Tilburg. Coach Ernie Brandts tilde NAC naar een hoger niveau en mocht als bedankje verdwijnen. Mazzeltje voor voorzitter Mommers in Breda, dat vervanger Robert Maaskant het ook goed doet. Een andere prutser is de Belgische Nederlander Harm van Veldhoven, die als schoothondje van Nol Hendriks Raymond Atteveld opvolgde. Hij is een echte conspiracy-denker. De KNVB wil Roda in de Eerste Divisie hebben en heeft de wedstrijdarbitrage als middel gekozen om dat te verwezenlijken.
Volgens Van Veldhoven. Dat zijn spelers ondertussen Atteveld graag terug zouden zien als coach moet hem volledig ontgaan zijn. Van Veldhoven beklaagd zich ook in België over de Nederlandse sportpers. Programma’s als Studio Voetbal van de NOS en Voetbal International van RTL fileren de coach op barbaarse wijze, volgens hem. Beter concentreert de coach zich op de beste opstelling, met zijn selectie met voldoende talent voor een plaats in de subtop van de Eredivisie. Dit jaar is het echter degradatievoetbal wat de klok slaat in Kerkrade.
Geen droombaan, maar een hondenbaan
Het lijkt een mooie baan: voetbaltrainer in de Eredivisie. Een goed betaalde baan. Maar je naam wordt zo door het slijk gehaald als de waan van de dag zich tegen je keert. Als de verwende patatgeneratie 2.0-kids besluiten hun kont in de krib te gooien en het verder te verrekken. Daar zit je dan met je mooie plannen en je wedstrijd- en spelfilosofie. Je spelers doen waar ze zelf zin in hebben in het veld en proberen zich persoonlijk te profileren. Met incoherent spel en boze fans met witte zakdoekjes ten gevolg. Mensen die je het verminkte lichaam van je eigen huisdier in een geschenkverpakking sturen.
Je bent babysitter voor een groep opgroeiende tieners, die zo snel mogelijk naar warmere oorden willen verkassen. Je colleges zijn aan dovemansoren gericht en je kunt je team niet zo lang bij elkaar houden, dat je kunt profiteren van de automatismen in het spel, die zo broodnodig zijn om het supersnelle tempo van het internationale topvoetbal te kunnen volgen. Als een bezetene probeer je je positie te behouden. Ook al weet je zelf dondersgoed, dat je geen enkele invloed meer hebt op de prestaties van je elftal in het veld.
Een onzekere baan, voetbaltrainer. En een overgewaardeerde. Succescoach Ernst Happel had meestal weinig diepzinnigere opmerkingen dan: “Niet loellen, gewoon fussballen!” (in Oostenrijks accent). Maar daarmee schepte hij wel een sfeer. En hij zette de toon qua discipline. En daarmee behaalde hij succes. Een hedendaagse voetbaltrainer is niet meer dan een goede of minder goede sfeerbepaler. Slechts een handjevol trainers kunnen een speler nog op de ambachtelijke wijze ‘beter maken’.
Daarbij geloof ik in bondscoach Bert van Marwijk, die het huidige Nederlandse Elftal volledig indoctrineert met het belang en de mogelijkheid van succes op het volgende WK 2010 in Zuid-Afrika. Ook Bert is er een van het groepje bewezen professionals, die het spel zien en om kunnen gaan met een groep mensen. Al in de kwalificatie maakt hij het team duidelijk dat het als team moet functioneren. En daarbij hoort ook je teleurstelling over een plaats op de bank snel verwerken en je teamgenoten aanmoedigen. En dan knallen als je er toch nog in mag. Zoals Wesley Sneijder heel goed begrepen lijkt te hebben, na enig mokken.
